Een introductie tot Automaatzegels. De postzegel uit een 'machine'.

Filatelie, de studie en het verzamelen van postzegels, is een hobby met een rijke geschiedenis en voortdurend in ontwikkeling.
Waar men vroeger postzegels kocht in vellen of boekjes, bracht de technologische vooruitgang een nieuwe vorm van frankering met zich mee:
de automaatzegel (ATM). Ze werden voor het eerst gebruikt in Frankrijk op 1 maart 1969 in Montgeron.

Wat zijn automaatzegels?

Automaatzegels zijn postzegels die door een automaat ter plekke worden geprint. Dit in tegenstelling tot traditionele, vooraf gedrukte zegels.
De automaat drukt de zegel direct af op een rol van gegomd papier en de zegel wordt automatisch afgesneden.
Moderne automaten drukken de zegel af op een zelfklevend etiket.
De waarde van de zegel, het ontwerp en soms zelfs de datum en het tijdstip van aankoop worden op de zegel zelf vermeld.
Deze zegels zijn volledig functioneel voor het frankeren van post en worden, net als reguliere postzegels, erkend door de postautoriteiten.
Op het UPU congres van Hamburg 1984, werden automaatzegels gedefinieerd als 'postzegels gedrukt door elektronische verdelers'.
De automaatzegels zijn dus onbepaald geldig, kunnen om het even waar in een land worden gebruikt en worden afgestempeld zoals de gewone postzegels.
Voor filatelisten vormen automaatzegels een speciaal verzamelgebied.
Door de variabele opdrukken - de automaat kan immers verschillende waarden en codes printen - ontstaan er diverse sub-collecties.
Zo verzamelen sommigen de zegels per waarde, per datum of zelfs per automaatnummer.
Vaak worden deze zegels verzameld samen met de aankoopbon, omdat de bon en de zegels onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

De Belgische context.

Ook in België hebben automaatzegels hun intrede gedaan en een eigen plaats veroverd in de filatelie.
De eerste Belgische automaatzegels werden uitgegeven op 16 november 1981 en vervangen de automaatboekjes.



Ze waren bedoeld als een handige manier voor klanten om snel en eenvoudig postzegels met de juiste frankering te verkrijgen.
In de loop der jaren zijn er verschillende ontwerpen en series verschenen, elk met hun eigen kenmerken en variaties. Enkele voorbeelden:

Voor de verzamelaar zijn er talloze aspecten om zich in te verdiepen.
Naast de nominale waarde en het ontwerp, zijn ook de specifieke codes en inscripties op de zegels van belang.
De machines, die aanvankelijk op specifieke locaties stonden, produceerden zegels die onderling konden verschillen, wat leidde tot verschillende varianten. Enkele voorbeelden:

De opkomst van de automaatzegel weerspiegelt de veranderingen in de manier waarop wij post frankeren.
Het is een interessant gebied binnen de filatelie dat zowel de postgeschiedenis als de technologische vooruitgang combineert.
Of je nu een beginnende verzamelaar bent of een doorgewinterde filatelist, de wereld van de automaatzegels, en die van België in het bijzonder, biedt een fascinerende en dynamische uitdaging.